Ostatnia aktualizacja: 12 października 2026 r.
Za zapewnienie studentom bezpiecznych i higienicznych warunków kształcenia odpowiada przede wszystkim rektor uczelni. Wynika to wprost z art. 51 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W praktyce obowiązki są wykonywane przez całą strukturę uczelni: kierowników jednostek, prowadzących zajęcia, administrację i służby BHP, ale odpowiedzialność organizacyjna za stworzenie bezpiecznych warunków spoczywa na władzach uczelni.
Spis treści
- Co należy do obowiązków rektora?
- Za co odpowiada prowadzący zajęcia?
- Jakie obowiązki ma student?
- Co zrobić, gdy warunki są niebezpieczne?
- Co w razie wypadku podczas zajęć?
Co należy do obowiązków rektora?
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nakłada na rektora obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i kształcenia, między innymi przez odpowiednią infrastrukturę i szkolenia. Szczegółowe rozporządzenie wymaga także identyfikowania zagrożeń, oceny ryzyka, działań profilaktycznych, kontroli pomieszczeń i wyposażenia oraz analizowania przyczyn wypadków związanych z pracą lub kształceniem.
Oznacza to, że uczelnia powinna organizować zajęcia w miejscach spełniających wymagania bezpieczeństwa, zapewniać odpowiedni stan urządzeń i reagować na zgłoszone zagrożenia. Szczególne znaczenie ma to w laboratoriach, pracowniach technicznych, warsztatach, podczas zajęć terenowych czy pracy z substancjami i urządzeniami mogącymi powodować uraz.
Za co odpowiada prowadzący zajęcia?
Prowadzący nie zastępuje rektora w ustawowej odpowiedzialności za organizację bezpieczeństwa uczelni, ale w czasie konkretnych zajęć powinien stosować obowiązujące procedury, instrukcje i zasady BHP. Powinien też reagować, jeśli pojawia się bezpośrednie zagrożenie dla uczestników.
W praktyce oznacza to między innymi właściwe korzystanie ze sprzętu, niedopuszczanie do wykonywania niebezpiecznych czynności bez wymaganych zabezpieczeń oraz przekazanie studentom instrukcji potrzebnych do bezpiecznego wykonania ćwiczenia. Zakres tych obowiązków zależy od rodzaju zajęć i wewnętrznych regulacji uczelni.
Jakie obowiązki ma student?
Student również ma wpływ na bezpieczeństwo. Powinien stosować się do instrukcji prowadzącego, regulaminów pracowni i zasad korzystania ze sprzętu. Jeżeli zajęcia wymagają środków ochrony indywidualnej, takich jak okulary, rękawice czy odpowiednia odzież, należy ich używać zgodnie z instrukcją.
Nie należy samodzielnie uruchamiać urządzeń ani wykonywać czynności, do których student nie został dopuszczony. Zauważone uszkodzenie sprzętu, rozlaną substancję, brak osłony lub inne zagrożenie warto zgłosić jeszcze przed rozpoczęciem ćwiczenia.
Co zrobić, gdy warunki są niebezpieczne?
Jeśli student zauważa realne zagrożenie, powinien niezwłocznie poinformować prowadzącego. Jeżeli problem nie zostaje rozwiązany, sprawę można zgłosić kierownikowi jednostki, dziekanatowi, służbie BHP albo innemu wskazanemu przez uczelnię organowi. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia priorytetem jest przerwanie niebezpiecznej czynności i zastosowanie procedur alarmowych.
Uczelnia ma obowiązek monitorować warunki pracy i kształcenia, dlatego zgłoszenia dotyczące bezpieczeństwa nie powinny być traktowane jako kwestia wyłącznie między studentem a jednym prowadzącym.
Co w razie wypadku podczas zajęć?
Wypadek związany z kształceniem powinien zostać zgłoszony zgodnie z procedurami uczelni. W pierwszej kolejności trzeba zapewnić pomoc poszkodowanej osobie i zabezpieczyć miejsce, jeżeli istnieje dalsze zagrożenie. Uczelnia powinna następnie przeanalizować okoliczności i przyczyny zdarzenia oraz podjąć działania ograniczające ryzyko jego powtórzenia.
W konkretnym przypadku odpowiedzialność prawna może zależeć od przyczyny zdarzenia, zachowania uczestników, stanu urządzeń i procedur obowiązujących na uczelni. Dlatego samo stwierdzenie, że „odpowiada prowadzący”, jest zbyt dużym uproszczeniem.
A co z zajęciami poza budynkiem uczelni?
Obowiązek organizowania kształcenia w sposób bezpieczny nie znika tylko dlatego, że zajęcia odbywają się poza salą wykładową. Dotyczy to między innymi wyjazdów terenowych, praktyk organizowanych przez uczelnię, zajęć sportowych czy ćwiczeń prowadzonych w zewnętrznych laboratoriach. Zakres odpowiedzialności może być wtedy podzielony między uczelnię, prowadzącego i podmiot przyjmujący studentów.
Przed takimi zajęciami uczestnicy powinni znać zasady bezpieczeństwa odpowiednie do miejsca i rodzaju wykonywanych czynności. Jeżeli aktywność wymaga szczególnego przygotowania, sprzętu ochronnego albo instruktażu, uczelnia powinna uwzględnić to w organizacji zajęć.
Aktualizacja merytoryczna: 12 października 2026 r. Zweryfikowano tekst na podstawie art. 51 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzenia dotyczącego bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i kształcenia w uczelni.








